Τι είναι η μιτροειδής βαλβίδα;

Η καρδιά διαθέτει τέσσερις βαλβίδες που εξασφαλίζουν τη σωστή κατεύθυνση της ροής του αίματος. Μία από αυτές είναι η μιτροειδής βαλβίδα, η οποία βρίσκεται ανάμεσα στον αριστερό κόλπο και την αριστερή κοιλία. Η μιτροειδής αποτελείται από δύο γλωχίνες που ανοίγουν και κλείνουν συγχρονισμένα με κάθε καρδιακό παλμό. Όταν η καρδιά συστέλλεται, η βαλβίδα πρέπει να κλείνει πλήρως ώστε να αποτρέπεται η παλινδρόμηση του αίματος προς τον αριστερό κόλπο. Η σωστή λειτουργία της εξαρτάται από ένα πολύπλοκο σύστημα που περιλαμβάνει:

• τις γλωχίνες της βαλβίδας,
• τις τενόντιες χορδές,
• τους θηλοειδείς μύες,
• το ινώδες δακτύλιο της μιτροειδούς,
• το μυοκάρδιο της αριστερής κοιλίας.

Οποιαδήποτε διαταραχή σε ένα από αυτά τα στοιχεία μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της βαλβίδας.

---

Τι είναι η πρόπτωση της μιτροειδούς;

Πρόπτωση της μιτροειδούς σημαίνει ότι μία ή και οι δύο γλωχίνες της βαλβίδας “προπίπτουν”, δηλαδή μετακινούνται προς τον αριστερό κόλπο κατά τη διάρκεια της συστολής της καρδιάς. Στις περισσότερες περιπτώσεις η μετατόπιση αυτή είναι μικρή και δεν προκαλεί σημαντικά προβλήματα. Ωστόσο, όταν οι γλωχίνες δεν εφαρμόζουν σωστά μεταξύ τους, μπορεί να εμφανιστεί ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας, δηλαδή διαρροή αίματος προς τον αριστερό κόλπο. Η σοβαρότητα της ανεπάρκειας μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως σοβαρή.

---

Ποια είναι τα αίτια;

Η πρόπτωση μπορεί να είναι:

Πρωτοπαθής (εκφυλιστική)

Είναι η συχνότερη μορφή και οφείλεται σε αλλοιώσεις του συνδετικού ιστού της βαλβίδας. Οι γλωχίνες γίνονται πιο παχιές, πιο ελαστικές και προπίπτουν ευκολότερα. Συχνά υπάρχει οικογενειακή προδιάθεση.

Δευτεροπαθής

Εμφανίζεται ως αποτέλεσμα άλλων παθήσεων όπως:

• στεφανιαία νόσος,
• ρευματική καρδιοπάθεια,
• διατατική μυοκαρδιοπάθεια,
• τραυματισμός των τενόντιων χορδών,
• νοσήματα του συνδετικού ιστού όπως το σύνδρομο Marfan ή το σύνδρομο Ehlers-Danlos.

---

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;

Πολλοί ασθενείς δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα και η διάγνωση γίνεται τυχαία κατά τη διάρκεια ενός υπερηχογραφήματος καρδιάς. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αίσθημα παλμών,
• εύκολη κόπωση,
• δύσπνοια κατά την άσκηση,
• άτυπο θωρακικό άλγος,
• ζάλη,
• επεισόδια λιποθυμίας,
• άγχος ή αίσθημα ταχυκαρδίας.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα σοβαρή καρδιοπάθεια. Σε αρκετές περιπτώσεις σχετίζονται με λειτουργικές διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος ή με καλοήθεις αρρυθμίες.

---

Τι είναι οι καρδιακές αρρυθμίες;

Αρρυθμία ονομάζεται κάθε διαταραχή του φυσιολογικού ηλεκτρικού ρυθμού της καρδιάς. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η καρδιά χτυπά με σταθερό ρυθμό χάρη σε ηλεκτρικά ερεθίσματα που ξεκινούν από τον φλεβόκομβο και διαδίδονται στο μυοκάρδιο. Όταν αυτή η ηλεκτρική αγωγή διαταράσσεται, μπορεί να εμφανιστούν:

• πολύ γρήγορος καρδιακός ρυθμός (ταχυκαρδία),
• πολύ αργός ρυθμός (βραδυκαρδία),
• έκτακτοι παλμοί,
• ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός.

Οι περισσότερες αρρυθμίες είναι καλοήθεις, όμως ορισμένες απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

---

Πώς συνδέεται η πρόπτωση της μιτροειδούς με τις αρρυθμίες;

Η πλειονότητα των ατόμων με πρόπτωση δεν εμφανίζει επικίνδυνες αρρυθμίες. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών η δομή της μιτροειδούς βαλβίδας και οι μηχανικές δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια κάθε καρδιακού παλμού μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό συγκεκριμένων περιοχών του μυοκαρδίου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία έκτακτων ηλεκτρικών ερεθισμάτων που ευνοούν την εμφάνιση αρρυθμιών. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν:

• η υπερβολική κινητικότητα των γλωχίνων,
• η τάση στις τενόντιες χορδές,
• η ανάπτυξη μικρών περιοχών ίνωσης στο μυοκάρδιο,
• η σοβαρή ανεπάρκεια της μιτροειδούς.

Όσο μεγαλύτερες είναι αυτές οι αλλοιώσεις, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης αρρυθμιών.

---

Ποιες αρρυθμίες εμφανίζονται συχνότερα;

Κοιλιακές έκτακτες συστολές

Αποτελούν τη συχνότερη μορφή αρρυθμίας στους ασθενείς με πρόπτωση μιτροειδούς. Πρόκειται για πρόωρους καρδιακούς παλμούς που δημιουργούν την αίσθηση ότι η καρδιά “χάνει” έναν χτύπο ή κάνει ένα δυνατό χτύπημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθεις.

---

Υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες

Ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν επεισόδια ταχυκαρδίας που ξεκινούν από τους κόλπους της καρδιάς. Τα επεισόδια αυτά μπορεί να συνοδεύονται από:

• έντονο αίσθημα παλμών,
• δύσπνοια,
• εφίδρωση,
• άγχος.

---

Κολπική μαρμαρυγή

Σε ασθενείς με σημαντική ανεπάρκεια της μιτροειδούς μπορεί να αναπτυχθεί διάταση του αριστερού κόλπου. Η διάταση αυτή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής, της συχνότερης εμμένουσας αρρυθμίας στους ενήλικες. Η κολπική μαρμαρυγή σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο θρόμβων και εγκεφαλικού επεισοδίου και απαιτεί εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

---

Κοιλιακή ταχυκαρδία

Πρόκειται για πολύ πιο σπάνια αλλά σοβαρή αρρυθμία. Παρατηρείται κυρίως σε ασθενείς που παρουσιάζουν το λεγόμενο αρρυθμιογόνο σύνδρομο πρόπτωσης της μιτροειδούς, μια ιδιαίτερη μορφή της πάθησης που χαρακτηρίζεται από αυξημένο κίνδυνο επικίνδυνων κοιλιακών αρρυθμιών. Η αναγνώριση των ασθενών υψηλού κινδύνου αποτελεί βασικό στόχο της σύγχρονης καρδιολογίας.

---

Ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιήσουν τον ασθενή;

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι με πρόπτωση μιτροειδούς ζουν χωρίς σοβαρά προβλήματα, υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται:

• έντονο ή επίμονο αίσθημα παλμών,
• λιποθυμικό επεισόδιο ή απώλεια αισθήσεων,
• ζάλη που συνοδεύεται από ταχυκαρδία,
• δύσπνοια που επιδεινώνεται,
• πόνος στο στήθος κατά την άσκηση,
• σημαντική μείωση της αντοχής στις καθημερινές δραστηριότητες.

Η έγκαιρη αξιολόγηση από καρδιολόγο επιτρέπει τη διάγνωση πιθανών αρρυθμιών και την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.