Τι είναι η αορτική βαλβίδα;

Η αορτική βαλβίδα βρίσκεται ανάμεσα στην αριστερή κοιλία και την αορτή, το μεγαλύτερο αιμοφόρο αγγείο του σώματος. Ο ρόλος της είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς επιτρέπει στο αίμα να εξέρχεται από την καρδιά προς την υπόλοιπη κυκλοφορία και εμποδίζει την παλινδρόμησή του όταν η καρδιά χαλαρώνει μεταξύ δύο παλμών. Η φυσιολογική αορτική βαλβίδα αποτελείται συνήθως από τρεις λεπτές γλωχίνες που ανοίγουν και κλείνουν εκατοντάδες χιλιάδες φορές καθημερινά. Με την πάροδο των χρόνων, οι γλωχίνες αυτές μπορεί να υποστούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις και να ασβεστοποιηθούν, χάνοντας την ελαστικότητά τους.

---

Τι είναι η στένωση της αορτικής βαλβίδας;

Η στένωση της αορτικής βαλβίδας είναι η κατάσταση κατά την οποία το άνοιγμα της βαλβίδας γίνεται μικρότερο, δυσκολεύοντας την έξοδο του αίματος από την καρδιά. Για να διατηρήσει την απαραίτητη κυκλοφορία του αίματος, η αριστερή κοιλία αναγκάζεται να εργάζεται πολύ πιο έντονα. Με την πάροδο του χρόνου το μυοκάρδιο παχαίνει (υπερτροφία), ενώ σταδιακά μπορεί να μειωθεί και η ικανότητα της καρδιάς να αντλεί αποτελεσματικά αίμα. Η σοβαρή στένωση της αορτικής βαλβίδας αποτελεί μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση και απαιτεί έγκαιρη αντιμετώπιση.

---

Ποια είναι τα αίτια της στένωσης;

Η συχνότερη αιτία είναι η εκφυλιστική ασβεστοποίηση της βαλβίδας λόγω ηλικίας. Πρόκειται για μια φυσική διαδικασία που εξελίσσεται σταδιακά και εμφανίζεται κυρίως μετά την ηλικία των 65-70 ετών. Άλλες πιθανές αιτίες είναι:

• συγγενής δίπτυχη αορτική βαλβίδα,
• ρευματική καρδιοπάθεια,
• προηγούμενες φλεγμονές της βαλβίδας,
• χρόνια νεφρική νόσος,
• μεταβολικές διαταραχές που επιταχύνουν την ασβεστοποίηση.

---

Ποια συμπτώματα προκαλεί;

Στα αρχικά στάδια, η πάθηση μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Καθώς όμως η στένωση επιδεινώνεται, εμφανίζονται χαρακτηριστικές εκδηλώσεις όπως:

• δύσπνοια κατά την άσκηση,
• εύκολη κόπωση,
• πόνος ή βάρος στο στήθος,
• ζάλη,
• συγκοπτικά επεισόδια,
• μειωμένη αντοχή στις καθημερινές δραστηριότητες,
• συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας όπως οίδημα στα κάτω άκρα και δύσπνοια κατά την κατάκλιση.

Η εμφάνιση συμπτωμάτων αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό σημείο στην πορεία της νόσου, καθώς χωρίς θεραπεία αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών.

---

Τι είναι η Διαδερμική Εμφύτευση Αορτικής Βαλβίδας (TAVI);

Η TAVI είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας χωρίς να απαιτείται ανοικτό χειρουργείο και διάνοιξη του θώρακα. Αντί να αφαιρεθεί η παλιά βαλβίδα, η νέα βιολογική βαλβίδα μεταφέρεται συμπιεσμένη πάνω σε ειδικό καθετήρα και τοποθετείται μέσα στην παλιά, ασβεστοποιημένη βαλβίδα. Με την ανάπτυξή της, η νέα βαλβίδα αναλαμβάνει άμεσα τη λειτουργία της, αποκαθιστώντας τη φυσιολογική ροή του αίματος. Η τεχνική αυτή εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2002 και έκτοτε έχει εξελιχθεί σημαντικά, αποτελώντας πλέον καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή παγκοσμίως.

---

Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία;

Η επέμβαση πραγματοποιείται σε ειδικά εξοπλισμένο αιμοδυναμικό εργαστήριο ή σε υβριδική χειρουργική αίθουσα από εξειδικευμένη ομάδα που περιλαμβάνει επεμβατικούς καρδιολόγους, καρδιοχειρουργούς, αναισθησιολόγους και εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιείται τοπική αναισθησία σε συνδυασμό με ήπια μέθη, επιτρέποντας στον ασθενή να αναρρώσει ταχύτερα σε σύγκριση με ένα ανοικτό χειρουργείο.

---

Από ποιο σημείο εισάγεται η νέα βαλβίδα;

Η συνηθέστερη προσπέλαση είναι μέσω της μηριαίας αρτηρίας στη βουβωνική χώρα. Ο καθετήρας προωθείται προσεκτικά μέσα από το αγγειακό σύστημα μέχρι να φτάσει στην καρδιά, όπου, υπό συνεχή ακτινοσκοπική και υπερηχογραφική καθοδήγηση, τοποθετείται η νέα βαλβίδα στην κατάλληλη θέση. Όταν η μηριαία αρτηρία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί λόγω σοβαρής αγγειοπάθειας ή άλλων ανατομικών ιδιαιτεροτήτων, υπάρχουν εναλλακτικές προσπελάσεις, όπως:

• μέσω της υποκλείδιας αρτηρίας,
• μέσω της καρωτίδας,
• μέσω της κορυφής της καρδιάς (διακορυφαία προσπέλαση, που σήμερα εφαρμόζεται σπανιότερα),
• μέσω της ανιούσας αορτής σε ειδικές περιπτώσεις.

---

Ποια είναι τα στάδια της επέμβασης;

Η διαδικασία περιλαμβάνει αρκετά διαδοχικά βήματα:

1. Προετοιμασία και αποστείρωση του σημείου εισόδου.
2. Εισαγωγή ειδικού καθετήρα στην αρτηρία.
3. Προώθηση του καθετήρα μέχρι την αορτική βαλβίδα.
4. Ακριβής τοποθέτηση της νέας βιολογικής βαλβίδας.
5. Έκπτυξη της βαλβίδας είτε με μπαλόνι είτε με αυτοεκπτυσσόμενο μηχανισμό, ανάλογα με τον τύπο της πρόθεσης.
6. Άμεσος έλεγχος της σωστής λειτουργίας με υπερηχογράφημα και αγγειογραφία.
7. Αφαίρεση των καθετήρων και σύγκλειση του σημείου παρακέντησης.

Η συνολική διάρκεια της επέμβασης κυμαίνεται συνήθως από μία έως δύο ώρες, ανάλογα με την πολυπλοκότητα της περίπτωσης.

---

Ποιοι ασθενείς είναι κατάλληλοι για TAVI;

Αρχικά, η TAVI προοριζόταν αποκλειστικά για ασθενείς που δεν μπορούσαν να υποβληθούν σε ανοικτό χειρουργείο ή παρουσίαζαν πολύ υψηλό χειρουργικό κίνδυνο. Σήμερα, χάρη στα εξαιρετικά αποτελέσματα των μεγάλων κλινικών μελετών, η μέθοδος εφαρμόζεται και σε πολλούς ασθενείς με ενδιάμεσο ή ακόμη και χαμηλό χειρουργικό κίνδυνο, ανάλογα με:

• την ηλικία,
• τη γενική κατάσταση της υγείας,
• τα συνοδά νοσήματα,
• την ανατομία της αορτικής βαλβίδας,
• τα χαρακτηριστικά των αγγείων.

Η τελική απόφαση λαμβάνεται από την εξειδικευμένη Heart Team, η οποία αξιολογεί συνολικά κάθε ασθενή και επιλέγει την καταλληλότερη θεραπευτική στρατηγική.